Wat zijn aambeien?
Aambeien, ook wel hemorroïden genoemd, zijn opgezwollen bloedvaten in de buurt van de anus. Ze lijken op spataderen, maar bevinden zich op een ongemakkelijke plek. Aan de binnenkant van de anus ligt een netwerk van aders dat, wanneer opgezwollen, uit kan stulpen. Een aambei vormt zo een kussenvormige uitstulping.
Soms zijn aambeien zo opgezwollen dat ze uit de anus naar buiten puilen. Dit kan een pijnlijk of branderig gevoel geven, vooral tijdens of na de stoelgang. Aambeien kunnen ook bloeden, jeuken, vocht afgeven of ontstoken raken. Door lekkage van darmslijm of dunne ontlasting, wanneer de sluitspier niet volledig afsluit, kan de huid rondom de anus geïrriteerd raken. Daarnaast kan er in een aambei plotseling een bloedstolsel ontstaan, wat veel pijn veroorzaakt (getromboseerde aambei). Het is goed om te weten dat niet alle bloedingen bij de anus door aambeien worden veroorzaakt.
Oorzaken aambeien
Gezwollen bloedvaten zijn op zichzelf slechts zwakke plekken en meestal niet bijzonder. Problemen ontstaan echter wanneer er veel druk op deze plekken wordt uitgeoefend. Rondom de anus krijgen bloedvaten vaak veel te verduren. Dit kan verschillende oorzaken hebben, zoals veel zitten, te weinig lichaamsbeweging of overgewicht. De grootste oorzaak ligt echter in onze voeding: tegenwoordig bevatten voedingsmiddelen minder vezels.
Vezels verteren niet en houden vocht vast, wat de ontlasting zacht maakt. Een vezelarm dieet zorgt daarentegen voor harde, droge ontlasting, waardoor de stoelgang moeizamer verloopt. Dit dwingt u om te persen en kracht te zetten, wat veel druk legt op de zwakke plekken. Hierdoor kunnen de bloedvaten geïrriteerd raken, opzwellen en uiteindelijk als aambeien naar buiten uitzakken.
Klachten bij aambeien
Aambeien kunnen verschillende ongemakken veroorzaken. Soms zakken ze uit en kunnen zelfs door de sluitspier naar buiten steken, wat vaak aanvoelt als een prop bij de anus. Het slijmvlies van de aambei kan kwetsbaar zijn, waardoor er bij het afvegen wat helderrood bloed op het toiletpapier kan verschijnen. Ook kan darmslijm of dunne ontlasting door de sluitspier heen lekken, wat vaak vervelende jeuk aan de buitenkant van de anus veroorzaakt.
Wanneer aambeien in de anus worden afgekneld, zwellen ze verder op, met het risico dat ze beschadigd raken en er helderrood bloed vrijkomt, zichtbaar na of op de ontlasting. De sluitspier en de huid rondom de anus raken hierdoor meestal geïrriteerd, wat een branderig gevoel en jeuk kan geven. Daarnaast kan er een pijnlijke zwelling in de anus ontstaan door een bloedstolsel in de aambei, ook wel een getromboseerde aambei genoemd, die veel pijn veroorzaakt maar doorgaans niet gevaarlijk is.
Klachten om aambeien te voorkomen of te verhelpen
Klachten kunnen worden voorkomen of verzacht door:
Uw stoelgang zacht te houden
Zorg voor voldoende vezelrijke voeding, zoals volkorenproducten en zemelen, en drink veel water. Zemelen werken het beste en zijn verkrijgbaar bij de drogist of supermarkt. Voeg bijvoorbeeld een eetlepel zemelen toe aan yoghurt, driemaal daags om te beginnen. Hierdoor wordt de ontlasting zachter en minder droog. Als uw ontlasting te dun wordt, kunt u de hoeveelheid verminderen tot één of twee eetlepels per dag. U voelt zelf aan wat voor u het beste werkt.
Niet te lang wachten met toiletbezoek bij aandrang
Door op tijd naar het toilet te gaan, voorkomt u dat u de ontlasting moet ophouden, wat de stoelgang regelmatiger en gemakkelijker maakt.
Persen te vermijden
Door persen te vermijden helpt u klachten door uitzakkende aambeien te voorkomen.
Regelmatig een warm bad te nemen
Door regelmatig een warm bad te nemen ontspant de anus en kan verlichting bieden bij branderigheid, pijn, jeuk of eczeem rond de anus. Een warm zitbad is ook goed voor de hygiëne en kan de klachten verlichten.
Gebruik van zalven en zetpillen
Zalven & zetmiddelen, verkrijgbaar bij apotheek of drogist, kunnen pijn en branderigheid verminderen.
Meer beweging in te bouwen
Zeker als u een zittend leven leidt. Als u overgewicht heeft, kan wat afvallen ook helpen.
Beperken van koffie, thee, koolzuurhoudende dranken, sterk gekruid eten en suiker
Deze maatregelen kunnen de anus irriteren en de klachten verergeren.
Kunnen aambeien genezen?
Aambeien die eenmaal zijn uitgezakt, blijven helaas meestal buiten de anus. Met bepaalde maatregelen en aangepaste leefgewoonten kunt u echter vaak voorkomen dat er klachten ontstaan of bestaande klachten verminderen.
Wanneer is een chirurgische behandeling nodig?
Houden de klachten aan ondanks het volgen van de bovenstaande adviezen en leefregels, dan is een aanvullende behandeling nodig.
Onderzoeken naar aambeien
De klachten die door aambeien worden veroorzaakt, kunnen ook het gevolg zijn van andere afwijkingen in de endeldarm of anus. Daarom is het belangrijk om een grondig onderzoek te laten uitvoeren, waarbij zowel de anus, het anale kanaal als het begin van de endeldarm goed bekeken worden. Bij patiënten boven de vijftig kan aanvullend onderzoek, zoals een colonoscopie (kijkonderzoek van de darmen), nodig zijn. Bij jongere patiënten is meestal een onderzoek van de anus en het anale kanaal voldoende.
De specialist voert dit onderzoek uit terwijl u in een ongemakkelijke houding ligt, bijvoorbeeld op uw rug, in knie-/elleboogligging of op uw linkerzij. Het onderzoek omvat het inspecteren van de anus en de omgeving, evenals een vingeronderzoek van de anus en het begin van de endeldarm.
Daarnaast wordt er een kijkbuis (anuscoop) gebruikt om het anale kanaal en het laatste deel van de endeldarm te bekijken. Dit maakt het mogelijk om te zien of er aambeien of andere afwijkingen aanwezig zijn.
Als het onderzoek pijnlijk is, kan het eventueel worden uitgevoerd met plaatselijke verdoving of onder algehele narcose. Uw specialist zal met u bespreken welke onderzoeken nodig zijn voordat de behandeling kan beginnen. Daarna krijgt u te horen of er aambeien zijn vastgesteld en welke behandeling eventueel noodzakelijk is.
